Bosnische vrouwen met veerkracht

Op de foto met een moordenaar

Eén van de verhalen die Bakira vertelde ging over haar tante, die verkracht is door de moordenaar van haar twee kindjes. De tante had aangifte gedaan, haar verklaring werd opgenomen, maar de politie zei niet te kunnen vervolgen omdat ze de dader niet konden vinden. De organisatie ging zelf op zoek en vond hem in het dorp waar hij altijd al woonde. Bakira is naar binnen gegaan en heeft hem aan het praten gekregen door net te doen alsof ze bereid was te betalen voor informatie over waar de babylijkjes van haar tantes kinderen lagen. Ze kreeg hem zelfs zo ver om met haar op de foto te gaan, met een arm om haar heen poseert hij voor de camera. Met de foto’s zijn ze naar de politie gegaan, die hem heeft gearresteerd en vervolgd.

Zo zijn er meer verhalen. Bakira rust niet voordat de daders zijn opgepakt en veroordeeld. Ze is nu bezig om de Zweedse regering te dwingen een man uit te leveren die in 1993 met twee andere mannen een meisje van twaalf verkrachtte en daarna in een septische tank gooide. De twee anderen zijn al veroordeeld tot 15 jaar cel. Van de derde zei Zweden dat zijn misdaad verjaard is. Bakira is begonnen met brieven sturen naar alle instanties die ze kan verzinnen, en heeft het nu voor elkaar dat Zweden gaat kijken of er sprake is van een oorlogsmisdaad. Die verjaren namelijk niet.

De organisatie voor slachtoffers van seksueel geweld vraagt niet veel. Ze willen graag wat geld om hun database te verbeteren, om een boekje te maken met verhalen en foto’s van slachtoffers en als ze een iets groter kantoor zouden kunnen krijgen zou het helemaal fijn zijn. Ik ga kijken wat ik voor ze kan doen op deze dingen. Maar er is zoveel meer te doen.

Heren Bosnische parlementariërs

Ik heb vanochtend de positie en rechten van slachtoffers van seksueel geweld aan de orde stelde in de gezamenlijke vergadering van Europarlementariërs en leden van het Bosnische Parlement. De heren Bosnische parlementariërs kregen een hoogrode kleur en ze begonnen zenuwachtig te giechelen onder elkaar. Het algemene gevoel is dat eerst de problemen van de machtspolitiek tussen de etnische groepen opgelost moeten worden voordat ze aan zoiets triviaals zouden kunnen beginnen. Volgens mij hebben ze het totaal bij het verkeerde eind.

Deze heren zijn representanten van de problemen van machtspolitiek tussen etnische groepen. Ze worden verkozen omdat de kiezers ook nog vastzitten in etnische loopgraven. En kiezers zitten nog vast in etnische loopgraven omdat de oorlog simpelweg niet voorbij is totdat er recht gedaan is aan slachtoffers. Natuurlijk is het oppakken en berechten van oorlogsmisdadigers niet de enige manier om dat te doen. Een verzoening zoals in een aantal andere landen die over een oorlog heen proberen te komen is misschien ook een optie. Wat in ieder geval niet werkt is oorlogsmisdadigers in alle vrijheid de post te laten rondbrengen als postbode of de orde te laten bewaken als politie-agent in de dorpen waar ook hun slachtoffers of de familie van hun slachtoffers wonen. De weerstand en haat die dat oproept is een recept voor nog jaren en jaren etnische ellende in dit land.

Steentje bijdragen

Ik ga proberen om een steentje bij te dragen, door in de bijeenkomsten met Bosnische parlementariërs de positie van slachtoffers aan de orde te blijven stellen tot ze het normaal vinden om erover te praten, door onder mijn collega’s in het Europarlement aandacht te vragen voor deze vrouwen en door de Europese instanties te vragen om te hameren op psychologische hulp, rechtsbijstand en alle andere ondersteuning die slachtoffers nodig hebben, en om het desnoods zelf te regelen als de Bosnische regering niet in beweging te krijgen is. En door wat geld te regelen voor een database en een boekje.

Eén van de dingen die me nog het meest ontroerde was dat de vertaalster die ik geregeld had mijn geld niet wilde aannemen toen we na het gesprek met Bakira terugreden. “I didn’t know it was for these women. I don’t want to be paid to contribute to that. If you ever need me again for this, just call”, zei ze. Het wordt heus wel wat met dit land als er zulke bijzondere vrouwen wonen.