Deelnemers Split Pride aangevallen door hooligans: “De haat was voelbaar”

De Pride startte in een parkje, dat eerst zo goed beveiligd werd dat ook de deelnemers er niet in konden. Dat schoot zijn doel wat voorbij. Na veel gepraat mochten mensen die mee wilden lopen er gelukkig toch bij en gingen we met zo'n tweehonderd mensen op weg.

In Split is de oorlog nog lang niet over

We liepen eerst door de nauwe straten van de binnenstad van Split, met regenboogvlaggen, kleurige spandoeken en ballonnen. Een vrolijke pride zoals zovele. Een paar lesbische meiden hadden borden bij zich waarop stond 'Ik houd van een Sloveense' en 'Ik houd van een Servische'. In Split is niet alleen discriminatie op grond van seksuele oriëntatie nog een groot probleem, maar ook discriminatie op grond van etniciteit. Vooral Serven en Slovenen worden er nog regelmatig geconfronteerd met hatelijke opmerkingen en geweld. In Split is de oorlog nog lang niet over.

Duizenden hooligans

In de straten kwamen we eerst vooral omstanders tegen die ons toejuichten of alleen bekeken. Het eerste incidentje was toen we langs een terrasje kwamen, iemand gooide een glas dat naast de voeten van de Nederlandse ambassadeur Stella Ronner terecht kwam. Op dat moment dachten we, “als dit alles is, kunnen we het straks een geslaagde pride noemen.” Maar een minuut of vijf later kwamen we vanuit een nauwe steeg de grote boulevard aan zee op waar duizenden hooligans stonden. Ze riepen ons toe: “Kill the faggots! Kill, kill, kill!” Heel beangstigend, de haat was voelbaar.

Er was met dranghekken een passage voor ons vrijgehouden, met een rijtje agenten erlangs. Daarachter zover het oog reikte haat schreeuwende hooligans, die middelvingers naar ons opstaken of hun arm omhoog hadden in een Hitlergroet. De schattingen achteraf van het aantal hooligans lopen uiteen van tweeduizend tot tienduizend.

De politie deed niks

Een paar stappen verder barstte het los. Alles ging plots in slow-motion. Eerst gooiden ze aanstekers, die overal rond mijn voeten neerkwamen. Toen zag ik een blauwig klein buisje vlak naast me vallen, en net toen ik me realiseerde dat het vuurwerk was ging het af met een flinke knal. Gelukkig had ik het rotje gezien en wist ik wat de knallen waren, anderen dachten dat er op ons geschoten werd. De politie deed niets, ze bleven staan waar ze stonden en deden niet hun best om ons te beschermen met hun schilden.

Wij als voorste groepje konden geen kant meer op, aan alle kanten kwamen stenen, tomaten, rotjes, planten en rokende seinfakkels neer. De ambassadeur trok me achter een politieschild, we zochten zelf maar een agent naar keuze op om achter te duiken. Sanja, een van de organisatoren, een kleine tengere vrouw, beefde als een rietje en kroop weg in mijn armen. Aangrijpend hoe bang ze was. Zij kon de doodwensen van de hooligans en de desorganisatie van de politie wel verstaan. Bovendien was de haat tegen haar persoonlijk gericht.

In het filmpje dat ik schoot hoor je me tegen Sanja zeggen terwijl ze onder mijn schouder wegduikt, “We'll be fine, I'm sure!” met een veel te hoge en overslaande stem. Ik geloofde het zelf ook niet. Ik ben nog nooit bang geweest bij een pride, maar was dat nu wel. Er zat zo weinig bescherming tussen ons en een enorme groep mensen die ons het liefst dood zouden zien.

Gejuich voor iedere gewonde

Toen er weer wat overzicht was liepen wij als geïsoleerd voorste groepje snel door naar het podium midden op de boulevard waar we zouden speechen, zingen en dansen. Daar konden we redelijk veilig staan, buiten bereik van stenen en andere projectielen. Een oudere man die bij ons stond, een professor aan de lokale universiteit, dacht eerst even dat hij geraakt was met een tomaat omdat hij wat rode vlekken op zijn shirt had. Binnen een paar minuten zat hij helemaal onder het bloed. Hij was geraakt met een steen, en had een hoofdwond opgelopen. Meer mensen met hoofdwonden kwamen richting het podium, terwijl de hooligans en omstanders iedere keer met overgave juichten zodra ze iemand gewond zagen. Zo intens gemeen en haatdragend.

Een van de organisatoren, Edo, barstte vlak na de afschuwelijke momenten op de boulevard in huilen uit. Hij en de anderen waren onthutst door het gebrek aan zorg van de politie voor onze veiligheid. Ze voelden zich verantwoordelijk voor de gewonde deelnemers, en waren kwaad, maar bleven heel gedisciplineerd. Een van de deelnemers pakte een tomaat op met de bedoeling die terug te gooien naar de hooligans, maar werd direct tegengehouden door de anderen. Van de pridedeelnemers heeft niemand iets van agressie getoond; niets gegooid, niets teruggeschreeuwd behalve “Love the faggots” in reactie op hun “Kill the faggots”.

Bewondering voor de moedige deelnemers

Er werd een aantal hooligans gearresteerd, tot groot ongenoegen van de rest. Ze konden ons nu niet meer raken met tomaten of andere dingen en de woede richtte zich nu meer op de agenten dan op ons. In de tussentijd gaven de organisatoren speeches op het podium, en werd mij gevraagd om ook iets te zeggen. De enthousiaste vrolijke toespraak die ik van tevoren had geschreven heb ik verscheurd, in plaats daarvan heb ik uit mijn hart mijn bewondering uitgesproken voor de moedige deelnemers aan de pride.

Na anderhalf uur konden we weg van de boulevard, de hooligans waren ver genoeg teruggedreven. Er waren bijna tweehonderd arrestaties verricht. Via een aantal straatjes werden we naar een plek gebracht waar de bezoekers uit Zagreb in een bus onder politiebegeleiding weg konden en ik in een politiewagen naar mijn hotel teruggebracht kon worden.

Normaal was ik gebleven tot ik zeker wist dat de rest veilig was, mijn aanwezigheid als Europarlementariër helpt vaak voor meer veiligheid voor de anderen, maar ik ben bijna zeven maanden zwanger en voelde me ook verantwoordelijk voor de veiligheid van mijn nieuwe kindje. Op het terras van het hotel, waar badgasten in zomerjurken met grote ijscoupes bijkwamen van een dag aan het strand, was het alsof er nooit iets gebeurd was een paar kilometer verderop.

Schril contrast met de Paus

Alle deelnemers en organisatoren waren verbijsterd dat het zo mis kon gaan. Er was goed overleg geweest met autoriteiten, dit had niemand verwacht. Later hoorde ik dat de duizenden hooligans zich binnen een uur hadden verzameld. Er zat dus een plan en organisatie achter. De politie had dat kunnen vermoeden, want op internet werd opgeroepen tot geweld tegen de pride. Daar was echter geen actie op ondernomen. Een schril contrast met het bezoek van de Paus een week ervoor, toen iemand in zijn eentje een negatieve opmerking over de Paus op Facebook had gezet en daar direct om gearresteerd werd.

Meer info

• Nieuwsbericht met flipvideo van Cornelissen
• Bekijk meer foto's op Facebook