Europa doet haar werk: Einde gloeilamp stimuleert innovatie
NRC Next plaatste vandaag een opinieartikel van GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout. Het artikel is ook hier in z'n geheel te lezen.
Het uitfaseren van de traditionele gloeilamp is geen doorgeschoten Europese bemoeizucht, zoals Martin Mevius beweerde in NRC Next gisteren. De Europese Unie doet juist haar werk: energiezuinigheidseisen stellen aan apparaten. Dat is goed voor het klimaat, voor de portemonnee en voor innovatie. De gloeilamp was ooit een wonder van techniek, maar is tegenwoordig het toppunt van inefficiëntie. Slechts vijf procent van de stroom die de lamp verbruikt wordt omgezet in licht. De lamp gaat bovendien snel stuk.
Een dergelijke verspilling van energie en grondstoffen kunnen we ons niet meer veroorloven. Om te voorkomen dat de verandering van ons klimaat rampzalige gevolgen heeft voor mens, dier en natuur, moet de mondiale uitstoot van broeikasgassen zoals kooldioxide vóór 2020 gaan dalen. Dat vraagt om een forse inspanning voor de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen, maar daarmee alleen redden we het niet. De mensheid moet ook zuiniger omspringen met energie. Energiebesparing is verreweg de simpelste en goedkoopste manier om de kooldioxide-uitstoot terug te dringen.
De wijze waarop we onze huizen, kantoren en straten verlichten kan daarbij niet buiten schot blijven. Negentien procent van alle stroom die de wereld verbruikt gaat op aan verlichting. Voor vrijwel alle toepassingen bestaan inmiddels energiezuinige alternatieven, zoals spaarlampen en led-lampen. Die zijn duurder in de aanschaf, maar betalen zich binnen een paar jaar terug omdat de stroomrekening lager uitvalt en de lampen lang meegaan.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel overheden, van Australië tot de Verenigde Staten, bezig zijn met het opstellen van voorschriften voor nieuwe verlichtingsproducten. In de EU is deze taak toevertrouwd aan de Europese Commissie, die opereert in overleg met de nationale regeringen en het Europees Parlement. De Brusselse regelgeving bevat geen expliciet verbod op de gloeilamp, maar introduceert stapsgewijs efficiëntie-eisen voor nieuwe lampen, opdat een groter deel van de elektriciteit wordt omgezet in licht in plaats van – vaak overbodige - warmte. De traditionele gloeilamp voldoet niet aan deze eisen.
Consumenten hoeven niet te vrezen dat de politie hun peertjes komt controleren, nu sinds gisteren de eerste fase van de Europese regelgeving van kracht is. De regels richten zich tot producenten en importeurs van lampen voor huishoudelijk gebruik. Die mogen niet langer lampen van meer dan 100 Watt op de markt brengen die niet aan de nieuwe efficiëntie-eisen voldoen. De komende jaren gaan dergelijke eisen ook gelden voor lampen met lagere vermogens.
De gefaseerde invoering van de regels geeft verlichtingsproducenten de tijd om zuiniger lampen te ontwikkelen voor alle armaturen en toepassingen. Spaarlampen geven steeds mooier licht en de led-peertjes staan voor een doorbraak. Zelfs consumenten die zweren bij het ‘volle’ licht van de gloeilamp hoeven niet te wanhopen. Er zijn efficiënte halogeen-gloeilampen die aan de Europese eisen voldoen. De aangekondigde energiezuinigheidseisen hebben de traditionele gloeilampfabrikanten aangezet tot een ongekende vernieuwingsdrift, zo constateerde de New York Times dit voorjaar. Groene innovaties hoeven we niet aan de markt over te laten, maar kunnen worden aangejaagd door overheden die scherpe producteisen stellen.
De vraag die het verdwijnen van de vertrouwde gloeilamp zou moeten oproepen is dan ook niet ‘waar bemoeit Europa zich mee?’ maar ‘waarom toont Europa zich niet vaker doortastend?’ De reden voor de Europese bemoeienis is simpel: een grensoverschrijdende markt vraagt om grensoverschrijdend milieubeleid. Nationale productvoorschriften kunnen eenvoudig omzeild worden en leiden tot juridische strijd. Daarom stellen we op Europees niveau eisen aan het energieverbruik van een reeks apparaten, van koelkasten en wasmachines tot televisies en telefoonopladers. Scherpe Europese energiezuinigheidseisen kunnen een forse bijdrage leveren aan de strijd tegen klimaatverandering. Alleen al de nieuwe voorschriften voor consumentenverlichting maken tien elektriciteitscentrales overbodig. Huishoudens besparen gemiddeld 50 euro per jaar, ondanks de hogere aanschafprijs van zuinige lampen.
Soms betoont de EU zich wankelmoedig. De normen voor de kooldioxide-uitstoot van auto’s werden door de Europese instellingen afgezwakt en uitgesteld als gevolg van een felle lobby van de autofabrikanten. De slappe normering hindert de EU-landen, waaronder Nederland, bij het behalen van hun nationale klimaatdoelen en remt de innovatie in de auto-industrie. Terecht bekritiseerde de Tweede Kamer het gebrek aan Europese doortastendheid. Maar laat Den Haag wel consequent zijn. Een ambitieuze Europese aanpak van energiebesparing wordt niet bepaald bevorderd nu Nederlandse partijen, zoals D66 en het CDA, krokodillentranen huilen om een gloeilampverbod waar zij Brussel nota bene zelf om gevraagd hebben.











Bas, vraagje: ik hoor regelmatig dat in spaarlampen zo ontzettend veel kwik zit. Is de vervanging van de gloeilamp door de spaarlamp dan niet lood om oud ijzer?
Liselotte, spaarlampen bevatten inderdaad een geringe hoeveelheid kwik. Dat mag maximaal 0,005 gram zijn, volgens Europese wetgeving. Om te voorkomen dat dat giftig metaal in het milieu komt zijn de EU-landen verplicht minstens 80% van de spaarlampen te recyclen. Dat percentage zal in de toekomst nog omhoog gaan.
Kapotte spaarlampen horen bij het klein chemisch afval. In Nederland komen er ook inzamelpunten bij winkels, zoals die er nu al zijn voor batterijen.
Alle andere lampen brengen ook kwik in het milieu, voor zover ze niet op groene stroom branden. Want grijze stroom is vaak kolenstroom. Bij de verbranding van steenkool komt kwik vrij. Omdat spaarlampen veel minder stroom verbruiken dan gloeilampen, besparen zij meer kwikuitstoot dan de spaarlamp zelf aan kwik bevat.
Led-lampen bevatten geen kwik en zijn nog zuiniger dan spaarlampen. Daarom hebben led-lampen de toekomst, denk ik.
Linkje naar het artikel uit de New York Times: http://www.nytimes.com/2009/07/06/business/energy-environment/06bulbs.ht...
Ik gebruik al jaren - voor veel geld – spaarlampen, maar mijn spaarlampen hebben en zullen nooit de maximale levensduur bereiken. Dat komt omdat ik zuinig leef. Ik kom gewoon never nooit niet aan die 40.000 branduren toe. Mijn spaarlampen gaan wel om andere redenen stuk en zijn allemaal in de vuilnisbak beland. Geen idee waar je ze anders kwijt kunt. Kwik besparing – forget it.
Maar tot nog toe kon ik tenminste zelf beslissen waar (en wanneer !!) ik ze toepaste Nu niet meer met gevolg dat ik in de herfst iplv alleen mijn buro-gloeilamp en terrarium-gloeilamp, de verwarming aan moet gaan zetten. Mijn gasverbruik van 300 m3 wordt dan heel wat meer - dammed.
De gloeilamp is perfect voor toepassing van plaatselijke verwarming.
Valt me erg van Groen links tegen dat ze zich achter deze symboolpolitiek hebben geschaard. Puur bedacht om de industrie te stimuleren. En NB industrie stimuleren is in dit verband per definitie het milieu verpesten. Al het verdiende geld wordt omgezet in nog meer productie, vlieguren whatever.
Het wordt tijd dat Groen Links een keer serieus werk maakt(statements - actie - rapporten a la Wilders of zo) van energiebesparing door het domweg duur te maken ( 2 keer zo duur lijkt me een goed begin) en serieus werk maakt het geld verdienen en het meer werken dan nodig zwaar te beperken iplv het te stimuleren, zoals nu nog door iedereen wordt gepropageerd.
Wolk, je hoeft maar een minuutje te googlen om te ontdekken waar je defecte spaarlampen kwijt kunt. Elke gemeente heeft een afvaldepot voor klein chemisch afval. Binnenkort komen er ook inzamelboxen voor kapotte spaarlampen bij o.a. HEMA en Blokker.
Terrariumlampen vallen niet onder het gloeilampverbod, mits op de verpakking duidelijk staat aangegeven dat de lampen niet bedoeld zijn voor huishoudelijke verlichting.
Ook als warmtebron zijn gloeilampen inefficiënt. In het milde Nederlandse klimaat hebben we bovendien maandenlang wel licht nodig, maar geen verwarming. Gloeilampwarmte kan er zelfs toe bijdragen, zeker in zuidelijke streken, dat mensen de air-conditioning langer laten draaien...
Ook voor spaarlampen geldt: goedkoop is soms duurkoop.
@Richard Wouters
Sorry dat ik ben gaan reageren, maar ik ben des duivels op groen links, omdat ook zij nu de kant hebben gekozen van de macht en ik nu echt niet meer weet op wie ik de volgende verkiezingen moet gaan stemmen. Ik stel het nu vast op milieugebied en al eerder stelde ik het vast omtrent het onderwerp rechtspraak ‘we zeggen niets zolang het onder de rechter is’ terwijl de rechtstaat in brand staat.
Ik weet tig argumenten waarom je redenering niet klopt, maar ingaand op je reactie:
A afvaldepot achter in het industriegebied - moet ik met één kapotte spaarlamp in mijn hand met de auto heen – zo’n actie is zowel voor mij als voor het milieu negatief - waarom dacht je bv dat niemand asbest inlevert hier - die vind ik nu gedumpt in het bos – gewoon te duur en te ingewikkeld om het netjes af te voeren – daar wordt aan verdiend!!! – zoals met alle afval – lijkt de drugshandel wel
B terrariumlamp – wat dacht je dat zo’n lamp kost en dacht je dat die in mijn bureaulamp paste – en waar dacht je dat de meerkosten van zo’n lamp heengingen – ‘uit de markt gehaalde milieuschade of zo?? – dacht het niet
C Half Europa leeft niet in zuidelijke landen – die besparing geldt bovendien alleen voor mensen die aan het verspillen zijn, hetgeen wel mag – ik bv doe in de zomer mijn koelkast uit vanwege de warmteproductie (juli en augustus, de twee maanden dat in Nederland verwarming niet nodig is en de warmte van lampen dus ook niet nuttig gebruikt wordt en ik dus ook geen gloeilampen gebruik).
D Efficiency op de plaats van bestemming is afhankelijk van zeer vele variabelen – een rendement van 95% die cv ketels zouden hebben is op de plaats van bestemming allang vervlogen en zal heel vaak ver onder de 40% van de gloeilamp zitten. Efficiency wordt door het bedrijfsleven op basis van eigen belangen (en daarmee meer milieuschade) gedefinieerd. Bv de producent van elektrische vloerverwarming kan met recht verdedigen dan zijn systeem efficiënter is dan gas-cv (dat lukt hem overigens niet tov de efficiency van mijn gloeilampverwarming!!!). Ook een elektrische deken is echt niet inefficiënt – het is warmte precies daar waar je hem nodig hebt.
Conclusie: dit soort maatregelen is 100% overdracht van arm naar rijk - van kleinschalig naar grootschalig – van nette burgers naar criminelen. Lijkt de ontwikkelingshulp wel - lijkt de belasting wel.
En als er al hier en daar milieuwinst is, wordt die per definitie weer omgezet in andere milieuschade, zolang je niets doet aan de definitie van geld, bezit, rechten, diefstal etc.
Wolk, je kunt die kapotte spaarlamp en ander klein chemisch afval ook opsparen tot er zoveel van hebt dat een ritje naar het gemeentelijk afvaldepot de moeite waard wordt. Dat had je zelf kunnen bedenken.
Het wil er bij mij niet in dat een gloeilamp efficiënter warmte levert dan een cv-ketel. De meeste stroom in Nederland is nog altijd grijze stroom, opgewekt in centrales met een rendement van zo'n 40%, tijdens het transport naar de woning gaat ook nog energie verloren, en van de resterende energie zet de gloeilamp tenslotte slechts 40% om in warmte. Geen beste score.
Je schijnt te denken van het van de markt halen van de gloeilamp een idee is van de industrie. Maar het is de milieubeweging die er als eerste om gevraagd heeft. Zitten Greenpeace, Milieudefensie, Natuur & Milieu ook in de zak van het grootkapitaal?
Sorry - maar jij denkt vanuit het aanvaarden van verspilling en verwoesting - ik denk vanuit een Darwinistische en ecologische logica – een opstelling die de menselijke cultuur duurzaam kan maken. Dat is ie nu intrinsiek niet. Ik heb en wil helemaal geen chemisch afval – dus wat moet ik opsparen. Die ene spaarlamp die ik per 20 jaar verbruik?
Ik ben bang dat de hele milieubeweging inderdaad in de zak zit van dat grootkapitaal (dat zijn we namelijk zelf) ze zijn bv ook allemaal tegen kernenergie. Een opstelling die niets verandert aan de macht van dat grootkapitaal – die gaat zijn geld dan wel verdienen met iets anders - met stuwmeren rivieren (en landen!!) verwoesten - met oerwouden platbranden – is allemaal helemaal niet erg.
Nogmaals - jullie maatregelen kunnen alleen uit als je verspilt en verwoest – ze dwingen tot verspilling anders kan het helemaal niet uit. Het kan dus ook niet uit voor arme mensen of mensen die genoegen willen nemen met een laag salaris en dus met weinig milieuschade.
Ik praat nooit over relatieve besparingen van 1 of 2 % over een (daardoor!!) toenemend absoluut energie- en milieugebruik (zoals met de gloeilamp), maar over besparingen van 98 of 99% over de totale milieuschade. En die twee soorten besparingen kunnen niet samen gaan!!!
En nog even over het rendement van de gloeilamp – die is bij verstandig gebruik 100% - licht en warmte nuttig en op de plaats van bestemming - en niet 40% zoals jij zegt. Het eventuele verlies zit eerder in de keten - rendement van de centrales en transport naar de woning, Dus een relatief verlies van zeg 50% (dus bij mij zo’n 100 KWA voor die gloeilampen). Daartegenover staat de absolute toename aan energiekosten als ik overga van gloeilampverwarming op mijn buro naar de 95% rendabele CV (ik schat dat op 600 m3 extra gas) of naar de ‘onrendabele’ aanwezige gaskachel (ik schat dat op 300 m3 extra gas). Voor de 95% rendabele CV komt daar nog het extra verbruik bij voor de overige warmte in huis . Totaal zeg 1000 m3 extra gas. Een meer dan verdrievoudiging van mijn gasverbruik, als ik doe wat de overheid (lees de industrie) mij aanraadt. Zo werkt dat in Nederland met de milieumaatregelen…. en zorg en medicijnen en ………
Gelukkig heb ik nog een computer, die ook warmte produceert en hoef ik niet failliet te gaan.
Zo nodig sluit ik wel een extra monitor aan.
Hi Wolk,
Gelukkig zijn er mensen met een gezond verstand.
Wanneer d.m.v. een airconditioning de warmte van een gloeilamp er weer uit gekoeld moet worden... DOEN! Begrijpelijke actie van Australie....
Wanneer een c.v. ketel de warmte aan moet vullen welke verloren gaat bij het vervangen van een gloeilamp... NIET DOEN! Onbegrijpelijk initiatief voor landen als Nederland.
Helaas krijgen we (nog) niet het objectieve plaatje gepresenteerd, tot die tijd.... vertrouwen op gezond verstand.
Peter