uitbreiding van de EU

Ik ben op IJsland, of moet ik zeggen, ik ben in IJsland? Het Europees Parlement steekt zijn licht op bij de collegae van de Althingi, het IJslandse parlement. Reden: de onderhandelingen tussen IJsland en de Europese Unie over toetreden zijn geopend. In de onderhandelingen kijken de IJslanders en de Europese Unie hoe IJsland kan gaan voldoen aan het Europees aquis, de verzamelde wetten die gelden in de Europese Unie. Er zijn in juni op één dag al vier onderhandelingshoofdstukken geopend en twee daarvan konden meteen worden gesloten. IJsland is een westerse democratie, en daarbij ook nog lid van de Europese Economische Ruimte (EER), dus ze voldoen al aan veel Europese wetten.

Kroatië heeft deze week weer een forse stap gezet naar het EU-lidmaatschap. Dat is verheugend, maar toch is voorzichtigheid geboden. De Europese Unie kan het zich niet veroorloven om de fouten te herhalen die zij gemaakt heeft bij de toetreding van Bulgarije en Roemenië. Bovendien moeten we voorkomen dat Kroatië, eenmaal EU-lid, zijn positie misbruikt om buurlanden die nog geen lid zijn het leven zuur te maken.

In 1981 werd Griekenland lid van de Europese Unie. Het land zat in die tijd midden in een langslepend conflict met Turkije en had economische problemen. Toch steunden de oude lidstaten van de EU de toetreding omdat ze overtuigd waren van de voordelen van een grotere Unie. Het betekende een versterking van de interne Europese handel en vooral een versterking van de nog jonge democratie in het land. Dat maakt het extra jammer dat Griekenland nu als enige land dwarsligt bij de onderhandelingen over toetreding van kandidaat Macedonië.

Vorige week sprak ik een Servische jonge vrouw die werkt als ambtenaar bij het Servische parlement voor de commissie voor Europese integratie. Ze deelde met mij haar theorie dat de Europese Unie extra streng is ten opzichte van toetredingslanden waar het gaat om zaken als rechten van minderheden, anti-discriminatie en vrijheid van meningsuiting omdat er geen fatsoenlijk systeem bestaat waarmee de huidige EU-lidstaten elkaar kunnen aanspreken op overtredingen van deze rechten. Met andere woorden; de toetredingsonderhandelingen zijn de laatste kans om nog iets op deze terreinen te eisen, als een land eenmaal lid is kan het doen wat het wil.

Bemoei je met je eigen zaken. Zo reageerde de regering van Turkije deze week op de kritiek van de Europese Commissie op de persvrijheid in dat land. Tja, als de Italiaanse premier Berlusconi de vrije hand krijgt om journalisten te intimideren, waarom mag Turkije dat dan niet?

De Commissie is bezorgd over een boete van 2,2 miljard euro die het grootste mediaconcern van Turkije, de Dogangroep, boven het hoofd hangt wegens belastingontduiking. Met deze draconische boete laadt de regering-Erdogan de verdenking op zich dat zij een aantal kritische kranten de nek wil omdraaien. Alle reden om te vrezen voor de persvrijheid in Turkije.

De zomervakantie kwam na een uitputtende verkiezingscampagne waarin euroscepsis de boventoon voerde. Partijen gingen hun geld uit Brussel terughalen, wilden meer Nederland en minder Brussel. Rechts en de SP wilden zeker geen nieuwe landen bij de Europese Unie. Ik ging op vakantie naar twee van die aspirant-lidstaten: Kroatië en Bosnië. Even zelf poolshoogte nemen en de plaatselijke economie stimuleren.

Kroatië is hard aan het werk om het EU-lidmaatschap in de wacht te slepen. De onderhandelingen zijn al sinds 2005 gaande. Het gaat niet van een leien dakje. Corruptie vormt een obstakel en Kroatië heeft een slepend grensgeschil met Slovenië.